Nhà khoa học ở đâu làm việc hiệu quả nhất?

Hiển nhiên sẽ là các nhà khoa học ở các nước có nền khoa học tiên tiến nhất, Mỹ, Nhật, Đức, Anh,… Vâng, hẳn là vậy rồi, nhưng cụ thể hơn đi, hãy trả lời bằng con số. Trong bài viết này, tôi muốn viết câu chuyện dưới các con số thống kê cụ thể để bạn thấy rằng nhà khoa học ở các quốc gia nào đang làm việc hiệu quả nhất và cũng chịu sức ép ghê gớm nhất trong thời đại mà mọi thứ, dù là nghiên cứu cơ bản hay ứng dụng đều bị chi phối bởi tiền đầu tư.

Tính hiệu quả ở đây được nói tới năng suất đầu ra khoa học ở quốc gia đó. Xin được bắt đầu câu chuyện từ một vài con số đầu ra khoa học, mà cụ thể là số ấn phẩm khoa học trên các tạp chí chuyên ngành phản biện. Tôi tạm xếp loại 35 quốc gia có tổng số công bố khoa học tốt nhất trên thế giới (bảng 1), theo thống kê từ SJR (SCImago Journal & Country Rank). Bảng thứ nhất (dưới đây) cho ta 35 quốc gia có số lượng công trình khoa học lớn nhất thế giới, tính cho đến hết năm 2014 bởi SJR. Xin tạm chú thích với bạn là Việt Nam xếp hạng 66 với 23559 bài báo, và có chỉ số H là 113, hay trung bình mỗi bài báo được trích dẫn 13,84 lần. Nếu tính theo số trích dẫn trung bình thì Việt Nam tốt hơn quốc gia láng giềng là Malaysia, xấp sỉ Thái Lan, nhưng chỉ số H cũng như số bài báo thấp hơn hai “kình địch” này.

Bảng 1. 35 quốc gia có đầu ra khoa học nhiều nhất tính theo số bài báo khoa học (theo SJR).
Bảng 1. 35 quốc gia có đầu ra khoa học nhiều nhất tính theo số bài báo khoa học (theo SJR).

Trong số 10 quốc gia ASEAN, hai quốc gia là Singapore và Malaysia được lọt vào trong bảng top 35 mà tôi thống kê trên đây. Nếu tính theo tổng số bài báo thì Singapore đứng thứ 31 trên thế giới, Malaysia đứng thứ 35, còn tính theo chỉ số H thì Singapore vượt lên một chút, đứng thứ 27 (xem bảng 2). Nếu theo bảng 1, bạn có thể thấy quy mô theo chiều rộng của các nền khoa học lớn trên thế giới, đứng đầu là Mỹ, tiếp đến là Trung Quốc, và thứ 3 là Anh, và tiếp đó lần lượt tới Đức, Nhật, Pháp, Canada,… Có thể thấy là “Phương Tây” hoàn toàn chiếm ưu thế trong thế giới khoa học. Đo đạc theo “chất lượng” của các nền khoa học càng cho ta thấy điều đó, khi mà so sánh chỉ số H của nền khoa học (bảng 2), bạn sẽ thấy Trung Quốc, Nga,.. lại càng tụt xuống thấp so với các nền khoa học lớn: đứng đầu là Mỹ, rồi tới Anh, Đức, Pháp, Canada, Nhật Bản,..

Bảng 2. Xếp hạng chất lượng đầu ra của 35 quốc gia có số công bố khoa học nhiều nhất, theo thứ tự chỉ số H (Theo SJR).
Bảng 2. Xếp hạng chất lượng đầu ra của 35 quốc gia có số công bố khoa học nhiều nhất, theo thứ tự chỉ số H (Theo SJR).

Nhưng các con số này hoàn toàn là đầu ra, cũng như “chất lượng đầu ra”, không cho ta biết tính hiệu quả của đầu tư khoa học ở các nước. Tôi áp đặt thêm vào bảng này con số tiền đầu tư cho nghiên cứu R&D ở các quốc gia, và làm một so sánh ở 25 quốc gia có đầu ra khoa học lớn nhất (trên 300000 bài báo) và có một so sánh rất thú vị ở bảng 3: số bài báo xuất bản tính theo 1 triệu USD đầu tư. Lúc này bạn sẽ thấy nhà khoa học ở đâu sản xuất khỏe nhất theo nội lực mình có. Nước Anh đứng đầu với 55 bài báo cho mỗi một triệu USD tiền đầu tư, tiếp theo là Tây Ban Nha, rồi Canada,.. và xếp cuối của 25 nền khoa học lớn này là Hàn Quốc, chỉ vẻn vẹn 8 bài báo cho mỗi triệu USD đầu tư, hay khá hơn chút xíu là Trung Quốc. Một sự thật hiển nhiên là các quốc gia Châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đầu tư khủng khiếp vào R&D, có thể không kém gì các ông lớn như Mỹ, Đức, và vượt xa so với Vương quốc Anh, nhưng đầu ra khoa học của họ lại ít hơn so với Anh quốc, và dẫn tới một thực tế là hiệu suất đầu tư khoa học của họ thua xa Anh.

Bảng 3. Xếp hạng 25 quốc gia tốt nhất theo hiệu suất đầu tư khoa học từ nội lực, tính theo số bài báo xuất bản / triệu USD.
Bảng 3. Xếp hạng 25 quốc gia tốt nhất theo hiệu suất đầu tư khoa học từ nội lực, tính theo số bài báo xuất bản / triệu USD.

Phải chăng các nhà khoa học ở Anh có thể “sản xuất” các bài báo với rất ít tiền đầu tư như vậy? Câu trả lời là không hoàn toàn như vậy. Với đầu tư rất ít ỏi từ chính phủ Anh (nước Anh đang trong thời gian thắt lưng buộc bụng, ngân sách giành cho khoa học không tăng lên trong nhiều năm), các nhà khoa học Anh buộc phải chịu sức ép rất lớn trong việc tìm kiếm các nguồn tài trợ cho nghiên cứu từ ngoài nước. Và nguồn cung cấp lớn nhất cho họ là các quỹ nghiên cứu của Liên minh Châu Âu (EU Research Councils, ERC). Viện Hàn lâm Kỹ thuật Anh (Royal Academy of Engineering) đã có một báo cáo gửi Quốc hội Anh thống kê về “khả năng kiếm tiền” của các nhà khoa học Anh nêu lên: Anh là một trong những quốc gia kiếm tiền giỏi nhất từ các quỹ nghiên cứu Châu Âu, kiếm được tới 17,2% tổng số tiền đề tài từ ERC, chiếm tới 14,9% tổng số đề tài của toàn EU (nước dẫn đầu là Đức với con số tương tự, 17,7% tiền kiếm được và 15,4% tổng đề tài). Tỉ lệ thành công của các hồ sơ xin tài trợ của Anh nộp cho ERC là 18,12%. Bốn trung tâm nghiên cứu kiếm tiền giỏi nhất EU đều là các trường đại học ở Anh, bao gồm University of Cambridge, University of Oxford, Imperial College London và University College London. Các con số này cho thấy các nhà khoa học ở Anh bị chính phủ Anh “bỏ đói”, buộc họ phải vươn dài cánh tay “moi tiền” ra quốc tế, và điều hiển nhiên là với năng suất nghiên cứu cực tốt, họ đứng đầu Châu Âu cả về quy mô lẫn chất lượng đầu ra, cũng như giành thắng lợi trong các cuộc cạnh tranh tiền đầu tư.

 

2 Comments

  1. Trần Thành đồi trụy đây ! hehehe lâu rồi không gặp Vạn Lý Độc Hành nhỉ? mà sao cái diễn đàn Vật Lý Việt Nam nó không thể đăng ký nick được, Vạn Lý vào chỉnh lại cái Image Verification ở phần ghi danh dùm đi…

    1. Nếu Trần Thành vẫn chỉ bậy bạ về Như Quỳnh thì nhất định sẽ không làm cho đâu😉

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s