Một số mô hình đại học lớn trên thế giới. Phần 2: Cambridge và Oxford

Nối tiếp chủ đề về các mô hình đại học lớn trên thế giới sau một thời gian dài gián đoạn, tôi lại trở lại với một mô hình khác của giáo dục đại học Anh. Nhắc đến giáo dục Anh, tôi tin chắc có rất nhiều người sẽ nhắc ngay đến hai trường đại học là CambridgeOxford, thậm chí với cả nhiều người Việt Nam không biết nhiều về Vương quốc Anh. Quả thật, đây là hai trường đại học lớn rất đáng nhắc đến không chỉ truyền thống lâu đời mà còn ở thành tựu đào tạo và nghiên cứu đáng xếp vào hàng đầu thế giới.

Kỳ 2. Oxford và Cambride – Oxbridge

Hầu hết các trường đại học ở Vương quốc Anh đều có cùng cách tổ chức bình thường giống như các trường phổ biến trên thế giới, chỉ riêng Oxford và Cambridge có cách tổ chức riêng biệt khác hẳn được gọi là hệ thống Oxbridge. Đây là hai trường cổ nhất trong hệ thống các trường đại học của khối các nước nói tiếng Anh, được thành lập vào thế kỷ 11 (Oxford – 1096) và 13 (Cambridge – 1209). Trên thực tế, Cambridge được thành lập từ một nhóm các học giả Oxford, những người đã ly khai tách ra khỏi Oxford do tranh cãi trong học thuật. Do đó cách tổ chức của Cambridge hoàn toàn giống như Oxford và người ta đã dùng tên gọi Oxbridge cho hệ thống hai trường này. Hai trường này cũng có một ban điều hành tuyển sinh chung cho hệ thống Oxbridge của mình. Tính đến nay, đã có hơn 130 giải Nobel và nhiều huy chương Field, đào tạo ra nhiều nguyên thủ và các lãnh đạo trên toàn thế giới, tạo ra một trường phái học thuật rất đáng nể. Có thể nói Oxbridge là hai trường có thể “đối địch” với Harvard, Stanford của Mỹ.

Nhà Điều hành Đại học Cambridge trong lễ kỷ niệm 800 năm!

Nếu nhìn sơ lược vào hệ thống Oxbridge, ta sẽ nhầm rằng Oxbridge không khác gì các đại học khác trên thế giới: bao gồm các colleges trực thuộc. Nhưng thực tế không hoàn toàn vậy. Nếu như ta nhìn vào các trường đại học phổ biến trên thế giới, mô hình tổ chức theo cấp sẽ là: university à colleges à faculties à departments (institutes, schools…), không kể các bộ phận quản lý hành chính và trợ giúp giảng dạy, nghiên cứu. Nhưng ở Oxbridge, cách tổ chức lại khác hẳn: Oxbridge universities = Colleges + Departments. Các Colleges (Cambridge có 31 colleges, Oxford có tới 38 Colleges) là linh hồn của giảng dạy và đào tạo. Tất cả các giảng viên, giáo sư (academic staffs) và sinh viên sẽ thuộc về một trong số các colleges này. Colleges quản lý việc giảng dạy, đời sống sinh viên cũng như cấp các fellowship cho giảng viên của mình. Colleges tự quyết về tiền đầu tư, biên chế và cạnh tranh với nhau trong việc giảng dạy và danh tiếng. Vì thế, nhiều sinh viên học ở Oxbridge ra còn ghi rõ mình học ở college nào như một niềm tự hào riêng về college của mình. Ví dụ như đương kim Thủ tướng Anh David Cameron từng học ở Brasenose College của Oxford, cựu Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu từng học ở Fitzwilliam College, Cambridge, nhà vật lý học nổi tiếng Stephen Hawking từng học ở University College (Oxford) và Trinity Hall (Cambridge). Tuy nhiên, sinh viên khi tốt nghiệp được cấp bằng bởi chính University và tên của Colleges sẽ được đặt nhỏ bên dưới để nói rõ sinh viên này học ở college nào.

Nếu như việc giảng dạy được phụ trách bởi các colleges thì các Departments trong Oxbridge lại đóng vai trò cung cấp giảng viên và các phương tiện nghiên cứu (và hỗ trợ giảng dạy). Các nhà nghiên cứu (Research fellows, Postdoc, PhD researcher…) sẽ làm việc trong các nhóm nghiên cứu ở các Departments (và hỗ trợ giảng dạy cho các Colleges nếu có yêu cầu), các giảng viên, giáo sư sẽ lãnh đạo các nhóm nghiên cứu của các Department và đồng thời là giảng viên cho các Colleges. Có nghĩa là, các Department, phương tiện nghiên cứu (máy móc, nghiên cứu viên…) sẽ là “tài sản” của university. Mỗi Department có thể phát triển thành một trung tâm nghiên cứu lớn, mà điển hình là Department of Physics của Cambridge (còn có tên khác quen thuộc hơn là Cavendish Laboratory) là một trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới về vật lý, đã giành tới 29 giải Nobel, nhiều hơn bất kỳ một trung tâm nghiên cứu nào trên thế giới. Có thể nói rằng các Department giống như những người thực hiện các ý tưởng nghiên cứu và giảng dạy, còn các Colleges là nơi quản lý và tổ chức việc giảng dạy và đào tạo.

Keble College, một thành viên của Đại học Oxford

1 Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s