Du học không phải là thiên đường?? (Phần 2)

Xin đi tiếp vào những thuận lợi của việc du học:

Những đòi hỏi của xã hội phương Tây thực ra đem lại cho những người học nhiều cái lợi mà cái dễ thấy nhất là bạn sẽ trở nên năng động hơn và nhanh nhẹn hơn. Nếu kiếm được việc làm thêm, sẽ là một điều rất có lợi cho bạn. Châu Âu người ít, việc nhiều, chính vì thế mà việc làm thêm ở châu Âu không quá khó để kiếm. Chỉ cần chịu khó bỏ thời gian đi làm bạn có thể tự trang trải những chi phí sinh hoạt hàng ngày. Ở những nơi đắt đỏ như London, cái giá mà bạn phải trả là sự đắt đỏ, nhưng bù lại, bạn lại có một lợi thế là thù lao cho công việc cao hơn rất nhiều so với vùng khác, và việc làm thêm cũng nhiều hơn. Đó là tính hai mặt ở London. Tuy nhiên, không phải tự nhiên mà các nước bên này hạn chế sinh viên làm thêm chỉ không quá 20 giờ mỗi tuần vì làm quá nhiều sẽ khiến cho bạn quên mất việc học tập và có thể khiến cho bạn có một kết quả học kém. Những người làm research students không cần phải lên lớp học course nên đôi khi có nhiều thời gian hơn để đi làm thêm nhưng tôi nghĩ cũng không nên quá lạm dụng việc này. Đi làm thêm còn có một cái lợi khác là bạn sẽ thấy cái khó của việc kiếm được tiền như thế nào và sẽ hiểu hơn sự vất vả của bố mẹ bạn ở nhà trong việc kiếm tiền nuôi bạn. Đây là vấn đề mang tính chất tinh thần, và tôi nghĩ hoàn toàn dễ hiểu!

Có lẽ cái chúng ta nhận được khi du học ở các nước phát triển là khá nhiều, tạm liệt kê ra là: điều kiện học tập tốt (sách vở, thư viện, phòng thí nghiệm, giảng viên, tiếp xúc thế giới…), học được nhiều thói quen tốt từ thế giới văn minh, nhanh nhẹn, biết tự lo cho bản thân… Có lẽ cái này không cần nói thêm. Một điểm khác là bạn có thêm vô số hiểu biết (đặc biệt là sự hiểu biết xã hội) từ những chuyến đi của bạn.

Điều cuối cùng tôi muốn nói thêm ở phần này là tác giả bài báo mô tả sông Thames ở London ngập trong rác là một câu nói hơi quá (có lẽ do tác giả hơi cảm xúc khi viết bài viết này). So với Glasgow của tôi, London đông đúc, chật chội và nhiều khói bụi hơn nhiều, đó là điều tôi khẳng định. Hệ thống giao thông ở London được bình chọn là tốt nhất thế giới với khả năng liên hoàn một cách liên tục giữa các loại hình giao thông: sân bay, ga tàu, xe bus, tàu điện ngầm… một cách liên tục, không đứt quãng (nhưng thực tế thì hệ thống giao thông ở Anh là một trong những nơi cũ kỹ nhất trong các nước phát triển, nó tốt nhất ở tính liên tục, và kết nối các phương tiện và khả năng khai thác). Sông Thames là con sông có thể coi như đặc trưng cho nước Anh. Không ở đâu trên thế giới là sạch tuyệt đối, đẹp tuyệt vời, nhưng tôi dám cá sông Thames chưa bao giờ bị ngập trong rác cả. Ngay cả vùng sông Thames trên Oxfordshire cũng rất sạch sẽ.

Vậy du học tuyệt vời thế sao? Không hẳn thế, tôi sẽ nói tiếp về những cái khó của những người đi du học. Tất nhiên ở đây tôi chỉ bó hẹp trong những người du học ở Anh thôi, tôi không dám nói đến tất cả các nơi bởi đơn giản tôi không biết mọi nơi trên thế giới.

Phần 2. Cái khó khăn khi đi du học

Khi nói đến vấn đề khó khăn, tôi rất thông cảm với tác giả bài báo mà tôi trích dẫn ở phần trước. Một cô bé 16 tuổi lần đầu xa bố mẹ, đến một nơi hoàn toàn xa lạ, chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn, vì thế, những tâm trạng của bạn trong bài viết đó cũng không quá khó hiểu. Bản thân tôi lần đầu bước chân đến nước Anh cũng từng sợ hãi như thế.

Khó khăn đầu tiên là vấn đề ngôn ngữ: Khi bạn ở Việt Nam, dù bạn có siêu tiếng Anh đến đâu, nhưng lần đầu bạn đến nước Anh, bạn vẫn có thể bị choáng trong vấn đề giao tiếp (ở đây chưa nói đến những vùng nói tiếng Anh kinh dị như Scotland). Đơn giản là sự khác biệt về văn hóa, cách thức giao tiếp ở các nước. Tất nhiên, ai có khả năng tiếng Anh tốt thì sẽ nhanh thích nghi được hơn. Khi mới sang, mọi thứ không còn như lúc bạn ở nhà, ban đầu ai cũng sợ và lo lắng, chính điều đó cũng là một yếu tố cản trở sự giao tiếp của bạn. Hơn nữa, thực tế thì người Việt Nam mình xuất phát điểm ở một background thấp nên thường dễ sinh tâm l‎í kém tự tin. Khi đến lần đầu đi ra khỏi nước nhà, xa vòng tay bố mẹ để đến một nước lạ hoắc, chắc chắn ai cũng cảm thấy run sợ. Hơn nữa, các thông tin ở ta thường thiếu đầy đủ nên thường cảm thấy phương Tây có cái gì đó ghê gớm lắm. Điều này dẫn đến hàng loạt các tâm l‎í tự ti, ngại tiếp xúc… Tôi rút ra điều này từ chính bản thân tôi, lần đầu đến Anh cũng run chẳng kém gì các em mới đi học A-level, cũng run, cũng tự ti, cũng mất ăn mất ngủ… Tôi nói điều này để thông cảm với những bức xúc của tác giả bài viết. Khi mới đến nước Anh, bạn đó mới chỉ là một cô bé 16 tuổi, tức là mới học ở mức high school, vì thế sự sợ hãi là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Sự khó khăn về ngôn ngữ cũng gây ra những trở ngại cho vấn đề học. Bạn hãy thử tưởng tượng, có nhiều môn học, bạn nghe bằng chính giáo viên nói tiếng mẹ đẻ của bạn còn khó hiểu, bây giờ phải nghe bằng một thứ tiếng khác, chắc chắn sẽ khó hiểu hơn nhiều. Những ngày đầu tiên đến, tôi cũng chứ chăm chăm nghe giảng, rồi phải dịch lại tiếng Việt, cố chép bài, thậm chí bật máy ghi âm ghi lại bài giảng, thế mà vẫn không hiểu. Thế mới biết học ở phương Tây cũng không dễ. Đây chính là một sự bất lợi lớn nhất của việc học ở nước ngoài. Do đó, không phải bất kỳ ai đi học ở nước ngoài cũng giỏi hơn, thậm chí có không ít người khi sang nước ngoài còn bị tụt đi vì không bắt kịp bài giảng. Mỗi ngành học có một sự khó khăn riêng (và cũng có những cái dễ riêng) và
ngôn ngữ luôn là một vấn đề gây cản trở. Tuy nhiên, sự khác biệt lớn nhất giữa giáo dục ở Anh và Việt Nam là không quá nặng về l‎í thuyết, và điều này có thể giúp cho việc giảm sự phức tạp trong vấn đề ngôn ngữ. Tất nhiên tôi chỉ dám điều này trong phạm vi khối ngành khoa học kỹ thuật mà thôi (tôi không biết nhiều về các ngành khác).

Việc học ở đây khác hẳn ở Việt Nam ban đầu có thể gây cho bạn sự khó khăn. Mọi việc đều làm trên mạng internet, từ bảng điểm, đăng kí học, các thông báo… Lần đầu tiếp xúc với việc này nhiều bạn VN thường không quen vì khi học trong nước, ta quen mọi thứ dán thông báo chi chít trên bảng của khoa, rồi cán bộ lớp đọc sang sảng trước lớp từ điểm môn học đến các thông báo… (nên nhớ học ở phương Tây không có khái niệm “Cán bộ lớp”). Tuy nhiên, nếu bạn chưa quen, bạn có thể nhờ sự trợ giúp của giáo vụ khoa, họ có thể nhiệt tình chỉ dẫn cho bạn không chút khó chịu nào (tất nhiên là trong giờ làm việc). Với các bạn học ở bậc học high school (kiểu như A-level hay Foundation) thì lại khác hẳn bậc đại học, cũng được quan tâm sát sao không kém gì Việt Nam, và thậm chí một số trường còn quản l‎í học sinh giờ giấc sinh hoạt ăn ngủ của các học sinh quốc tế không kém gì VN mình vì phải đảm bảo cho sinh hoạt của học sinh. Tại sao thế? Họ chưa đủ 18 tuổi và vẫn cần được quan tâm chăm sóc. Hay vấn đề sách cũng là một vấn đề. Rõ ràng là ở đây không hề thiếu sách. Lên thư viện, bạn có thể ôm một đống sách về nhà để đọc. Nhưng không phải mọi thứ bạn có thể mượn được ở thư viện. Có những cuốn sách khó kiếm, bạn không mượn được ở thư viện. Nếu như ở Việt Nam, ta chỉ cần vác ra hàng photocopy, vứt ra đó, khoảng vài giờ sau quay lại là đã có một bản copy ngon lành. Nhưng ở đây đừng mơ như thế nhé, việc photocopy cần hết sức thận trọng vì có thể gặp vấn đề copyright, và rất khó để bạn photo một quyển sách nào đó. Có nghĩa là bạn lại phải đắn đo cân nhắc có nên mua quyển sách đó không. Giá tiền sách vở ở Anh cũng không rẻ chút nào, phải làm sao đây? Và bạn lại có thêm một chuyện để đau đầu.

Sự khó khăn trong học tập thậm chí có lúc gây ra sự căng thẳng khiến nhiều bạn bị stress, và stress đến một cách đột ngột. Tôi có quen một cậu học sinh (cùng là dân chuyên Tổng hợp với tôi) đang học ở Bristol, từng kể với tôi thời mới sang học, cậu ta cũng bị stress nặng và từng súyt tự tử. Nhưng khi cậu ta vượt qua thì mọi thứ thuận lợi. Hè 2007 vừa qua, cậu ta ở lại Bristol làm thêm, không về Việt Nam và kiếm khá nhiều tiền trong dịp hè, có lẽ đủ trang trải cho cuộc sống trong một thời gian dài.

Có nghĩa là chính cái khó khăn trong việc học lại nảy sinh ra cái thuận lợi, và trong cái thuận lợi lại nảy sinh ra những khó khăn riêng và việc bạn có khả năng thích nghi với nó hay không là một yếu tố quan trọng giúp bạn vượt qua nó.

Sự thuận lợi trong học tập đôi khi lại chính là yếu tố gây bất lợi cho bạn. Tôi muốn nói điều này trong các ngành nghiên cứu như ngành học của tôi (nói riêng một chút, ít mang tính chất phổ quát). Khi bạn làm nghiên cứu ở các nước phát triển, hầu như bạn chỉ tập trung vào công việc của mình, và bạn được trang bị đến tận răng (ở phòng thí nghiệm nơi tôi làm việc không hề thiếu một thứ gì, thậm chí từ khăn lau miệng, tăm tre, cho đến các vật tư kỹ thuật phục vụ cho nghiên cứu, thiếu thứ gì có thể yêu cầu kỹ thuật viên mua bổ sung…). Và bạn có những kết quả nghiên cứu tốt là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, khi bạn trở lại Việt Nam làm việc thì mọi sự khác hẳn. Điều kiện nghiên cứu ở nước ta còn rất thấp và mọi thứ đều thiếu thốn, và vì thế có nhiều người dù được đào tạo rất tốt ở những nước phát triển trên thế giới nhưng khi trở lại Việt Nam lại không làm được, đơn giản là do lí do thiếu thốn. Đây là một nét riêng trong khối ngành khoa học kỹ thuật của tôi.

Vấn đề sinh hoạt cũng là một trong những khó khăn cho các bạn du học sinh. Đúng như tác giả bài báo từng nói, nước Anh là một trong những nước đắt đỏ nhất thế giới, và London là nơi đứng đầu trong cái đứng đầu đó. Mọi thứ nếu ta quy sang tiền Việt có thể khiến ta không dám mua. Ở Việt Nam mình bạn có thể là giàu, nhưng sang nước Anh rồi thì số tiền đó cũng chưa là gì cả (tất nhiên là bạn đã sống ở đâu, bạn cần phải theo mức tiêu thụ ở đó, chứ không thể so sánh với quê hương của bạn). Ví dụ như bạn đi pub, uống một cốc bia, giá rẻ cũng đến gần 2 bảng Anh, thậm chí có những loại bia tới 3-4 bảng một cốc (cần chú ‎là nếu chưa đủ 18 tuổi, bạn không được vào pub uống bia rượu – tất nhiên thưởng thức bia ở pub khác hẳn với uống bia lon hay bia chai mà bạn vẫn thưởng thức ở Việt Nam). Các bạn học A-level hay Foundation vì tuổi còn nhỏ nên ít phải chịu gánh nặng về tiền nong, nhưng lên bậc đại học, gánh nặng này bắt đầu xuất hiện, chí ít là với các bạn muốn giảm gánh nặng kinh tế cho bố mẹ. Các thành phố phía Nam nước Anh thường đắt đỏ hơn so với các thành phố phía Bắc. Tôi cũng từng nói rằng cái giá mà ta nhận được cho sự đắt đỏ đó là dễ tìm việc làm hơn và thù lao cho việc làm thêm cũng cao hơn, cái gì cũng có hai mặt của nó. Vì thế, có một kinh nghiệm của các bạn đi du học là không nhất thiết phải chọn các trường ở các thành phố “sành điệu” (ví dụ như London, Manchester…), mà chọn trường tùy theo điều kiện. Không phải một trường đại học ở ranking cao, có nghĩa là tất cả các ngành của trường đó đều tốt. Ta có thể chọn một trường đại học ở thành phố nhỏ hơn, nhưng chuyên ngành học đó tốt, mà giá cả sinh hoạt ở đó lại phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình bạn.

Với các bạn có sự bao cấp của bố mẹ, đôi khi có thể vô tâm không cảm thấy sự khó khăn. Ở Anh, những sinh viên Việt Nam gặp khó khăn nhất là các sinh viên đi theo diện học bổng 322 của Bộ Giáo dục. Với mức sinh hoạt phí chưa đầy £500/tháng (nếu tôi không nhầm c
hỉ hơn £400 do hiện nay đồng đô la đang mất giá nghiêm trọng), những anh chị sống ở các thành phố lớn phía Nam như London, Birmingham, Manchester, Liverpool… phải sống khá chật vật với mức sinh hoạt phí đó. Tuy nhiên, những người tương tự ở các thành phố vùng phía bắc (Scotland) thì lại dễ chịu hơn một chút bởi giá cả vùng đó rẻ hơn nhiều, có nhiều người biết cách chi tiêu thì vẫn sống “ngon lành”.

Và sự khó khăn trong các vấn đề sinh hoạt đòi hỏi bạn phải có cách sống làm sao cho phù hợp với túi tiền của mình và điều này giúp cho bạn có một cách sống khoa học hơn, nhanh nhẹn hơn. Sống ở những nơi có cộng đồng Việt Nam để chia sẻ, giúp đỡ nhau cũng là một yếu tố giúp giảm bớt sự khó khăn.

(Còn nữa…)

7 Comments

  1. Ờ kể ra nghĩ cũng phải, du học m l thin đường th khc g chết mẹ n rồi. Du học chỉ l đi học ở xa thi, c g đu. Ci mnh muốn biết muốn học, nước mnh chưa c điều kiện dạy mnh th mnh đi xa học được kiến thức đỉnh cao về ngnh đ thế l phải đi du học. Hơn nữa lại được đi xa thỏa ch tang bồng, đi xa đến những miền đất mới để hiểu được rằng quả đất ny hnh trn, n cũng chỉ như quả cam nhỏ trong hệ mặt trời thi. Ci từ “du” lm mnh nhớ đến truyện “Ty Du K”, ngy xưa ng Đường Tăng cũng muốn đi học được kinh phật Ty Tạng, thế l ng ấy phải ln đường đi “Ty Du”. Cũng giống như bạn Thế by giờ đang “Ty Du k” ấy nhỉ. M bạn thỉnh ci kinh sch g bạn bật m cho anh em biết đường cn về nh khoe pht.

  2. He he, giờ mới đọc kỹ, cng nhận bi ny bạn Thế viết rất kỳ cng v tm huyết, chắc tớ phải lưu lại, sau ai c hỏi mnh chỉ cần site sang tc giả “N. Đ. Thế” – tạp ch Yahoo 360 l xong.😀

  3. Bi ny hay thật, confirm với bạn thế l những điều bạn viết về cc kh khăn, kh giống ở Nhật ny, chứ khng ring g ở Anh. He he, tớ cũng c kinh nghiệm nhưng chưa viết cẩn thận được như bạn.

  4. Thấy bạn Thế mới chỉ viết về những điều kiện sinh hoạt v vật chất, chưa ni nhiều đến vấn đề x hội v con người, mong rằng post sau bạn chia sẻ thm. Theo kinh nghiệm của tớ th như ny: Đi học xa, sang cc nước pht triển, một số người thường c tm l tự ti (như trn Thế đ phn tch) —> co cụm ngại tiếp xc —> t hiểu biết về con người xung quanh (trừ cộng đồng người Việt – c biệt cn c một số đồng ch ngại tiếp xc lun cả với người Việt). Mọi người thường c xu hướng tổng qut ha tnh cch con người dẫn đến nhiều ngộ nhận sai lầm. Tỉ như mnh đi học ban đầu mnh tiếp xc những người lm trong mi trường học thuật (Gio Sư, giảng vin, sinh vin bản địa) mnh gặp một vi người c vẻ tốt bụng tận tnh gip đỡ người khc, lm việc nghim tc kỷ luật. Thế l tổng qut ha thnh tất cả bọn nước đ đều tốt, nghim tc v kỷ luật. Xin ni đ l một hiểu biết sai lầm, ở đu cũng l x hội loi người, cũng c trộm cướp đĩ điếm tội phạm, đểu giả v gian dối. Nước họ đ pht triển kinh tế đi trước ta một khoảng thời gian kh di (vi chục đến hng trăm năm) mặt bằng dn tr cao hơn, nhưng trong x hội vẫn c người ny người kia, nếu để tiếp xc, chịu kh va chạm sẽ thấy c những c nhn (ngay cả trong mi trường học thuật) c suy nghĩ rất thiển cận hẹp hi. Cũng c cả những người gian dối v khn kho, tất nhin do cơ chế quản l tốt hơn mnh nn những hiện tượng ny được giảm tới mức tối thiểu, v kh c thể gy ra nhiều hậu quả như ở nước mnh. Nhưng ci đ khng phải khng c. Chnh những ngộ nhận kiểu tổng qut ha trn đy sẽ dẫn đến những thất vọng sụp đổ, như ci bạn viết bi Thin đường trn bo kia.

    Một mặt khc của ngộ nhận kiểu tổng qut ha l ngộ nhận về những nhm người khc. Một nhm người nước ngoi phổ biến trong cc cộng đồng du học l cc bạn người Tầu. Ta thường nghe sinh vin nh mnh đồn l: bọn người Tầu sống rất bừa bi bẩn thỉu, v tnh th gian dối. Xin ni, đ l một ngộ nhận tổng qut ha. Người Tầu cũng c người ny người kia, cũng c người sạch người bẩn, người tốt người xấu chứ bộ. Khoe với cc bạn l dạo ny tớ chơi thn với hơi bị nhiều bạn Tầu đấy, cc bạn gi Tầu xinh cực, m lại chăm chỉ nữa (lại một kiểu tổng qut ha he he).

  5. “Cũng c thể c ta cũng c một anh chng no khc. Cũng c thể ti cũng chỉ l bến gh thăm. Thực sự ti khng quan tm. Thực ra ti chỉ cần một người chia sẻ nơi đất khch qu người. Paris lạnh, v một ci chăn 37 độ C bao giờ cũng l một mn qu kh cưỡng.”

    Tua một đoạn văn của du học sinh cho n kh thế nhở. He he, ở đu cũng lạnh hết, v ở đu ci chăn 37 độ C cũng l một mn qu kh cưỡng hết bạn Thế nhở ;))

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s