Đề Đô thành Nam trang (題都城南莊)

Đề Đô thành Nam trang (題都城南莊)

Đề Đô thành Nam trang (hay còn gọi Đề tích sở kiến xứ) là một trong rất ít những bài Đường thi nói về chủ đề tình yêu của tác giả Thôi Hộ. Tuy sáng tác ít, nhưng Thôi Hộ được lưu danh thiên cổ cũng nhờ vào bài thất ngôn tứ tuyệt gắn với thiên tình sử nhiều giai thoại này.

題都城南莊 

去年今日此門中

人面桃花相映紅

人面不知何處去

桃花依舊笑春風

Đề Đô thành Nam trang

Khứ niên kim nhật thử môn trung

Nhân diện đào hoa tương ánh hồng

Nhân diện bất tri hà xứ khứ

Đào hoa y cựu tiếu đông phong

Dịch nghĩa

Đề (thơ) ở thành Đô phía Nam

Ngày ấy năm xưa tại cửa này

Mặt hoa cùng với mặt người đều ửng hồng

Người xưa giờ không biết chốn nao

Chỉ thấy hoa đào cười trong gió đông.

Dịch thơ

Hôm nay, năm ngoái, cửa cài

Hoa đào ánh với mặt người đỏ tươi

Mặt người chẳng biết đâu rồi

Hoa đào năm trước còn cười gió đông.

(Xin phép được copy bản dịch của Trần Trọng Kim)

Hồi nhỏ, khi đọc Truyện Kiều, mình nhớ đến đoạn “Kim Trọng trở lại vườn Thúy”, có câu thơ tương tự là:

“Đầy vườn cỏ mọc lau thưa

Song trăng quạnh quẽ, vách mưa rã rời

Trước sau nào thấy bóng người

Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông”

Mãi sau này, được đọc “Đề Đô thành Nam trang” của Thôi Hộ mới hiểu thế nào là “Hoa đào năm trước còn cười gió đông”. Và mình rất nhớ cái giai thoại về bài thơ này, một giai thoại đúng theo kiểu “nhà thơ”.

Chuyện kể rằng chàng thi sĩ Thôi Hộ đi thi bị hỏng, nhân tiết thanh minh, Thôi Hộ dạo chơi phía nam thành Lạc Dương. thấy một trang trại cây cối xanh tươi tốt đẹp, ghé lại gõ cửa xin nước uống, thì gặp một tuyệt sắc giai nhân đứng dựa cành đào, ưng ửng má hồng, e lệ chẳng nói năng chi, mà chàng trai Thôi Hộ thì đắm đuối nhìn … Hoa đẹp mà người cũng đẹp thay! Cảnh vật tươi sáng rực rỡ, tinh khôi, đầy mộng mơ đã quyến rũ và làm say đắm thi nhân trước cảnh đẹp người xinh … Thôi Hộ từ giã bịn rịn ra về, năm sau cũng nhân tiết thanh minh ghé lại trang trại cũ đi tìm người xưa, cảnh vẫn không thay đổi, cây đào vẫn còn đó đùa cợt với gió xuân, mà người đi đâu vắng, cửa đóng then cài.. Thôi Hộ bồi hồi thương nhớ mà cảm xúc viết thành bài thơ đem gài vào cánh cửa … Một thời gian sau, Thôi Hộ thương nhớ quá, cầm lòng không đậu, trở lại chốn cũ, thì nghe tiếng khóc trong nhà vang rạ. Chàng gõ cửa, thì một ông già đi ra, nhìn chàng và hỏi : “ Người có phải là Thôi Hộ không? Con gái tôi đã đọc bài thơ mà tương tư da diết, sầu khổ, không ăn uống và đã chết rồi …”Thôi Hộ hối hận vô cùng, chàng quỳ bên giường nàng, ôm xác nàng mà khóc lóc thảm thiết, khan vái và lay nàng dậy … Trời đã cảm thương cho mối tình chung thủy.. nàng đã hồi tỉnh và hai người đã kết duyên vợ chồng …. Một cuộc tình đẹp đã thành giai thoại và tương truyền mãi đến đời sau..

Thật ra trong ngôi vườn tình ái hò hẹn giữa Kim Trọng và Thúy Kiều năm xưa chưa chắc đã có cây đào nở rộ đầy hoa đang cười bỡn cợt với gió đông (gió xuân) lơi lả … Mà dù có cây đào đi chăng nữa cũng không là nét đặc trưng biểu tượng trong những vần thơ trữ tình này:

“Trước sau nào thấy bóng người

Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông ..”

mà chính Nguyễn Du đã muốn nhắc nhở lại cái điển tích của Thôi Hộ “Đào hoa y cựu tiếu đông phong …” trong bài thơ “Đề Đô Thành Nam Trang” như một yếu tố ngôn ngữ chủ yếu làm phương tiện để dẫn dắt ta vào cái nhận thức hiện tại: cảnh xưa vẫn còn đó… nhưng người đẹp nay còn đâu? ..

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s