Phong Kiều dạ bạc (枫 桥 夜 泊)

Phong kiều dạ bạc

Đêm đỗ bến Phong Kiều

Trương Kế Zhang Jì

夜半钟声

Lâu lắm mới có một buổi tối nhàn nhã, ngồi nghe nhạc và đọc thơ Đường, chợt đọc đến “Phong Kiều dạ bạc”. Mình đọc Phong Kiều dạ bạc nhiều rồi, và đã từng mơ được một lần “dạ bán chung thanh đáo khách thuyền” như Trương Kế. Tự nhiên nổi hứng, hì hục cài font chữ Chinese, ngồi tra từ điển, tra lại bài thơ sang chữ Hán (riêng phiên âm đọc thì chịu, đành google search, may mà thấy trên mạng). Té ra mình dịch sang chữ Hán cũng khá chuẩn, tiện thể copy luôn phiên âm.

Yuè luò wū tí shuāng mǎn tiān

Jiāng fēng yú huǒ duì chóu miān

Gū Sū chéng wài Hán Shān sì

Yè bàn zhōng shēng dào kè chuan

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên

Giang phong ngư hoả đối sầu miên

Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn tự

Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền

“Trăng tà chiếc quạ kêu sương

Lửa chài cây bến sầu vương giấc hồ

Thuyền ai đậu bến Cô Tô

Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn”

( bản dịch của Nguyễn Hàm Ninh )

Bài thơ của Trương Kế ý nghĩa đã khá rõ ràng. Tuy vậy xưa nay vẫn có nhiều cách phân tích, thưởng thức, bình luận khác nhau về bài Phong Kiều dạ bạc.

Hai câu thực vẽ ra một bối cảnh bao quát đất trời một đêm buồn bã. Nhưng nó còn có ý nghĩa tượng trưng cả thời đại. Xét theo luật thi, câu 2 vốn là câu thực mà đã sớm nói ra “nỗi lòng” (sầu) thì khó lòng đi tới câu kết, do vậy nhà thơ bối rối. Và may nhờ tiếng chuông chùa Hàn San, nhà thơ tìm ra cách kết khác (thoát khỏi luật thi): dùng ngay câu thực để kết.

Có giai thoại rằng: Hàn San là tên vị hoà thượng xây dựng và trụ trì chùa này trong thời nhà Đường. Giai thoại kể rằng trong đêm ấy, Trương Kế viết hai câu thơ mở đầu Phong kiều dạ bạc thì bế tắc, cùng lúc hoà thượng trên chùa Hàn San làm được hai câu đầu bài tứ tuyệt thì bí lối. Hoà thượng trằn trọc. Chú tiểu lại vấn an, hoà thượng nói rằng mới làm được hai câu thơ như sau :

Sơ tam sơ tứ nguyệt mông lung

Bán tự ngân câu, bán tự cung

Chú tiểu xin làm tiếp:

分两

Nhất phiến ngọc hồ phân lưỡng đoạn

Bán trầm thuỷ để bán phù không

Bốn câu hợp lại vừa khéo thành bài tứ tuyệt.

Đêm nay đầu tháng trăng mờ

Nửa như móc bạc nửa ngờ vành cung

Hồ xanh ai xẻ đôi vừng

Nửa chìm đáy nước nửa lòng trên mây

“Nhất phiến ngọc hồ” là mượn ý câu thơ trong bài “Phù Dung lâu tống Tân Tiệm” của Vương Xương Linh, câu kết là “Nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ”. Khác nhau là: “hồ ngọc” trong bài của Vương Xương Linh là cái bình ngọc, ở đây là cái hồ nước trong xanh như ngọc.

Hoà thượng vui mừng bảo chú tiểu đi thỉnh chuông, còn ông thắp hương để tạ ơn Phật tổ đã phù hộ cho hai thầy trò làm được bài thơ hay. Trương Kế đang ở bến Phong Kiều gần đó chợt nghe tiếng chuông vọng đến thuyền, bắt được ý thơ cho hai câu chót. Nhà thơ đã tìm ra lối giải thoát là : Phật giáo.

Bài thơ của hai thầy trò hoà thượng hàm chứa suy tưởng mơ hồ, “mông lung“ như vầng trăng trên mặt nước hồ xanh. Tâm tư tình cảm của hoà thượng cũng phân vân như thế… Một vị hoà thượng quả không giản đơn, khô khan như người đời thường nghĩ. Có lẽ cả hai thầy trò đều “thân tại Hàn San, tâm tại thế” chăng ? Mới viết được hai câu đầu chẳng phải bởi hoà thượng bí thơ, chỉ là ông ngượng ngùng chưa dám nói hết, chú tiểu còn hăng hái lòng trần nên bạo dạn nói ra hai câu sau vậy.

1 Comment

  1. T hie^`n de^. dao nay lai co cai hung thu thanh cao nhi.

    Anh dao nay o^ troc. qua’, hom nay luot web doc den doan nay khong khoi bui` ngui` xao xuyen, nhu la “Ban’ da. chung thanh dao khach thuyen”. Bai “Phong Kieu da bac” anh cung doc vai lan, hom nay moi ho^t nhien ma giac ngo.

    Anh cung co mot y kien, ma thuc ra cung la` nghe lom? duoc thoi, ban dich. cua Ham Ninh tuyet hay o hai ca^u da^u`, dich the khong con gi hay duoc hon. Nhung cau cuo^i’ ho*i ep’. Nguyen tac’ la “Chung thanh dao’ khach thuyen” tuc la Tieng chuong nhu vua chu? do^.ng, nhu vu*a` vo^ tinh` “dao'” “khach thuyen”, con` nguoi khach tren thuyen khong ha(n? la` chu? dong “nghe” nhu cau dich “thuyen ai…. nghe tieng chuong chua Han Son”.

    Anh khong ep y tu*’ bai tho* vao Phap giao hay giac ngo gi qua’, nhung neu la tieng chuong tu nhien va(ng? toi, no’ moi mang net’ giai? thoat’ va giac ngo cua Phap giao.

    PS. ku T sang UK luc nao ma cha bao cho anh em mot cau. Anh NDD.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s